Hồ Văn Hổ dựng được đế chế từ một bài thuốc nhờ biến bài cao xoa của người cha ở Rangoon thành một thương hiệu có gương mặt dễ nhớ là con hổ, rồi quảng cáo rầm rộ khắp Đông Nam Á, có cả xe hơi đầu hổ và những tờ báo do chính anh em ông lập ra để đăng quảng cáo của mình. Người em Hồ Văn Báo lo phần làm thuốc, còn ông lo phần bán.
Chào bạn, đây là Nhà Tài Phiệt. Có thể nhà bạn từng có một hũ cao nhỏ mang hình con hổ trong ngăn tủ. Hôm nay mình kể chuyện những người đứng sau nó. Mình chỉ kể chuyện kinh doanh, không bàn công dụng của thuốc, và dùng thuốc gì thì bạn hỏi dược sĩ nhé.
Tiệm thuốc của người cha ở Rangoon
Người cha, ông Aw Chu Kin, là một thầy thuốc người Khách Gia gốc Phúc Kiến, di cư sang Miến Điện và mở một tiệm thuốc ở Rangoon. Ông bào chế một loại dầu cao xoa bóp bán cho người lao động địa phương.
Hồ Văn Hổ sinh năm một nghìn tám trăm tám mươi hai ở Rangoon. Tên ông có chữ Hổ, còn người em có chữ Báo, hai con thú mạnh mẽ trong văn hoá Trung Hoa.
Người cha mất vào cuối thập niên đầu thế kỷ hai mươi, để lại tiệm thuốc và bài thuốc cho hai con. Người em có tính cẩn thận, chịu khó cải tiến công thức. Người anh thì sôi nổi, thích giao du và giỏi bán hàng.
Hai tính cách bổ sung cho nhau như vậy là một may mắn mà nhiều doanh nghiệp gia đình ao ước. Một người làm ra sản phẩm tốt, một người làm cho cả thiên hạ biết tới nó.
Vì sao lại là con hổ?
Hai anh em đặt cho sản phẩm hình ảnh con hổ, lấy từ chính tên của người anh. Con hổ gợi sức mạnh, sự nhanh nhẹn, dễ vẽ, dễ nhớ, và người mua không biết chữ vẫn nhận ra.
Thời ấy hàng thuốc bán theo lối truyền thống thường chỉ có chữ, ít hình. Một con hổ trên nắp hũ giúp sản phẩm nổi bật giữa quầy hàng chen chúc.
Tên gọi tiếng Hoa của sản phẩm cũng mang ý muôn vàng, như một lời chúc. Một cái tên vừa mang nghĩa tốt, vừa có hình ảnh mạnh là một nửa của việc bán hàng ở châu Á.
Bạn để ý, câu chuyện thương hiệu ở đây không cần lý thuyết phức tạp. Nó chỉ cần trả lời: người mua sẽ nhớ mình bằng hình ảnh nào.
Quảng cáo táo bạo và những tờ báo của riêng mình
Hồ Văn Hổ là bậc thầy quảng cáo của thời mình. Ông in quảng cáo dày đặc trên báo, dán áp phích khắp nơi, phát hàng mẫu, và cho chạy những chiếc xe hơi có phần đầu làm hình con hổ đi khắp các thành phố.
Năm một nghìn chín trăm hai mươi sáu, hai anh em dời trụ sở sang Singapore, trung tâm thương mại của vùng, để phân phối ra khắp Đông Nam Á, kể cả sang Đông Dương và Trung Hoa.
Ông còn lập những tờ báo tiếng Hoa ở Singapore và nhiều nơi khác. Báo vừa là một ngành kinh doanh, vừa là kênh quảng cáo cho chính sản phẩm của mình, vừa cho ông tiếng nói trong cộng đồng Hoa kiều.
Một số tờ báo ông lập ra còn tồn tại tới ngày nay. Ít ai bắt đầu từ một hũ cao mà lại để lại dấu ấn trên cả ngành báo chí của một vùng.
Vườn tượng và từ thiện
Ở Singapore và Hồng Kông, anh em họ Hồ cho xây những khu vườn có dinh thự và rất nhiều tượng kể các tích truyện dân gian, chuyện đạo đức, cả cảnh địa ngục để răn người làm ác. Khu vườn ở Singapore mở từ cuối thập niên ba mươi và vẫn còn đón khách.
Những khu vườn ấy vừa là nơi gia đình nghỉ ngơi, vừa là quà cho công chúng, và cũng là một cách quảng bá thương hiệu rất khéo, vì tên vườn gắn với tên hai anh em.
Hồ Văn Hổ nổi tiếng hào phóng trong từ thiện: góp tiền xây trường học, bệnh viện, cứu trợ thiên tai ở nhiều nơi. Danh tiếng ấy làm tên ông được kính trọng trong cộng đồng người Hoa ở Đông Nam Á.
Người em mất trong thời Thế chiến thứ hai, còn Hồ Văn Hổ mất năm một nghìn chín trăm năm mươi tư. Sau đó, việc điều hành và chia tài sản trong gia đình gặp không ít sóng gió, đúng như nhiều gia tộc khác mà mình sẽ kể.
Bài học từ một sản phẩm nhỏ
Đế chế Con Hổ cho thấy một sản phẩm nhỏ, rẻ, ai cũng dùng được, có thể dựng nên cơ nghiệp lớn nếu người làm biết phân phối thật rộng và làm cho nó thật dễ nhớ.
Nó cũng cho thấy giá trị của việc nắm kênh truyền thông. Thay vì chỉ trả tiền quảng cáo cho báo người khác, anh em họ Hồ làm chủ luôn tờ báo. Ngày nay nhiều doanh nghiệp cũng tự làm kênh nội dung riêng theo cùng một ý.
Nhưng mình cũng phải nhắc một điều tỉnh táo: quảng cáo thuốc thời ấy gần như không bị kiểm soát, nhiều lời hứa về công dụng không được kiểm chứng. Ngày nay quảng cáo thuốc phải theo luật chặt chẽ, và đó là điều tốt cho người dùng.
Nếu bạn có một sản phẩm nhỏ trong tay, bạn thử hỏi hai câu mà anh em họ Hồ đã trả lời rất hay: người ta sẽ nhớ nó bằng hình ảnh gì, và nó sẽ có mặt ở bao nhiêu quầy hàng?
Câu hỏi thường gặp
Hồ Văn Hổ là người nước nào?
Ông là người gốc Hoa, sinh năm một nghìn tám trăm tám mươi hai ở Rangoon, Miến Điện, cha là người Khách Gia gốc Phúc Kiến. Về sau ông chuyển trụ sở kinh doanh sang Singapore.
Ai là người làm ra công thức cao Con Hổ?
Công thức gốc đến từ người cha, một thầy thuốc ở Rangoon. Người em Hồ Văn Báo là người cải tiến và lo phần sản xuất, còn Hồ Văn Hổ lo phần quảng bá và kinh doanh.
Vì sao anh em họ Hồ lập báo?
Báo vừa là ngành kinh doanh, vừa là kênh quảng cáo cho sản phẩm của chính họ, vừa giúp họ có tiếng nói trong cộng đồng người Hoa. Một số tờ báo ấy vẫn còn hoạt động tới nay.
Vườn tượng của anh em họ Hồ ở đâu?
Có một khu vườn ở Singapore và một khu ở Hồng Kông, xây trong thập niên ba mươi. Khu ở Singapore hiện vẫn mở cửa đón khách tham quan.
Hồ Văn Hổ mất năm nào?
Ông mất năm một nghìn chín trăm năm mươi tư. Người em Hồ Văn Báo đã mất trước đó, trong thời Thế chiến thứ hai.
